www.boswachtersblog.nl/ Veluwe

Als een bezige bij op drie gedachten hinken

11 augustus 2017 Boswachter Eric Bruins in Veluwe
wilde bij

Bij Staatsbosbeheer krijgen we veel wisselende vragen binnen over activiteiten in de natuur. Dat kan gaan over een wandeling, fietstocht, sportevenement of het gebruiken van bijvoorbeeld een heideterrein om enkele bijenkasten neer te zetten voor zogeheten heidehoning. Maar hoe maak je als boswachter nu de afweging welke activiteiten je wel of niet toestaat? Welke belangen spelen mee en welke wegen het zwaarst?

Het ondernemingsplan van Staatsbosbeheer bestaat uit drie pijlers; beschermen, beleven en benutten. We noemen ze ook wel de 3 B’s. Met alle werkzaamheden en activiteiten in de terreinen van Staatsbosbeheer zoeken we naar een evenwicht tussen die drie pijlers en stellen we onszelf de vraag: gaan we in dit geval voor het beschermen van de natuur, of ook het beleven of benutten daarvan? Vaak is dat hinken op drie gedachten.

De ‘casus’

Om op heidehoning terug te komen; ik kreeg de vraag van een hobbyimker of hij enkele bijenkasten op de heide mocht plaatsen nu de heide begint te bloeien. Een schitterend idee! Op kleine schaal maak je gebruik van wat de natuur ons kan geven door heidehoning te produceren, benutten van de natuur dus. Mensen die over de heide wandelen kunnen de bijenkasten zien én thuis een beschuitje of boterham met honing eten, geproduceerd op de heide waar ze gewandeld hebben. Op twee manieren beleven van de natuur. Alle ingrediënten voor een geweldig natuurproduct, lokaal geproduceerd en geconsumeerd. Maar het roept ook vragen op: leven er wilde bijen in dat gebied en zo ja, wat betekent de komst van een aantal honingbij-volken voor hen?

Wilde bijen vs. honingbijen

Wereldwijd zijn er ongeveer 20.000 verschillende soorten bijen, die we grofweg verdelen in wilde bijen, honingbijen en hommels.

Honingbijen:
Honingbijen worden gebruikt als bestuiver voor veel plantensoorten, gewassen en fruitbomen. Deze kleine insecten alleen al zorgen voor een derde van ons voedsel. Zonder de bestuiving van de honingbijen zullen bijvoorbeeld bloeiende appelbomen niet bevrucht worden en dus geen appels geven.

Wilde bijen en hommels:
Wilde bijen en hommels zijn solitair en doen alles alleen: van het maken van een nest, voedsel zoeken en eitjes leggen. Vaak hebben wilde bijen een speciale relatie met hun biotoop. Soms zijn ze zelfs voor hun voedsel geheel afhankelijk van één soort plant. Ook zijn er soorten die uitsluitend in zanderige bodem nestelen, waardoor hun leefgebied beperkt is. De nesten van solitaire bijen kunnen wel bij elkaar in de buurt liggen. Op deze manier wordt een soort kolonie gevormd.

Een leuk weetje is dat enkel de vrouwelijke wilde bijen een (kleine) angel hebben. De angel is ontstaan uit de legbuis, die mannelijke wilde bijen niet hebben. Wilde bijen steken echter bijna nooit, omdat zij geen kolonie hoeven te beschermen, zoals de honingbij.

De wilde bij heeft het moeilijk

In Nederland zijn meer dan 350 soorten wilde bijen en hommels bekend. Met ongeveer 60% van deze bijen gaat het niet goed; 34 soorten zijn er de afgelopen decennia verdwenen uit Nederland. Met de hommels gaat het nog slechter. Van de oorspronkelijke 29 soorten zijn er 21 fors in aantallen op achteruit gegaan. Dit komt onder meer door verstening van tuinen, gebruik van bestrijdingsmiddelen en steeds minder bloeiende planten langs akkers, wegbermen en slootkanten. Ook geven veel ‘modern gekweekte’ tuinplanten veelal minder nectar, die voor alle bijen van levensbelang is om te overleven.

Gewone geurgroefbij
Gewone geurgroefbij

Langs de meetlat

Met deze informatie in het achterhoofd heb ik nog eens naar de aanvraag over bijenkasten op de heide gekeken. Eerst heb ik uitgezocht of er wilde bijen voorkomen op het heideterrein waar de imker zijn bijenkasten wilde plaatsen. Dat blijkt het geval. Als er op een heideveld, waar de meeste nectar komt van bloeiende heideplanten, te veel nectar rovende honingbijen zijn, kan de populatie wilde bijen door voedselgebrek sterk achteruit gaan of zelfs verdwijnen. Met die gegevens gaan we terug naar de 3 B’s van Staatsbosbeheer:

Enerzijds is een natuurproduct als heidehoning geweldig, het sluit perfect aan bij beleven én benutten. Maar verdient de kwetsbare wilde bij niet onze bescherming zodat de populatie in ieder geval kan blijven voortbestaan en hopelijk uitbreiden?

Van hinken op drie gedachten naar één bezige bij

In dit geval hebben we voor de bescherming van de wilde bijen gekozen en hebben we de imker geen toestemming gegeven om zijn kasten op de heide te plaatsen.

Op andere locaties op de Veluwe, waar veel ruimte is op de heide voor zowel wilde bijen als honingbijen, geven we wel toestemming voor het plaatsen van bijenkasten. Zo staan er bijvoorbeeld in boswachterij Nunspeet, aan de Klaterweg, iedere augustusmaand meerdere bijenkasten.

Wil je meer weten over de drie pijlers uit ons ondernemingsplan? Neem dan een kijkje in ons ondernemingsplan of bekijk onze dossiers over het benutten van bijvoorbeeld hout, zaden en plantmateriaal of wind.

reageren

geef een reactie

  • Marijs Hox
    11 augustus 2017

    Wat een informatief en boeiend stuk. Geweldig deze info. Dank je wel voor mij voegt het echt wat toe.

i

Mis geen enkel bericht van dit boswachtersblog