www.boswachtersblog.nl/ Rivierengebied

Houtoogst in het Groesbeekse bos

27 september 2019 Boswachter Lydie van Santen in Rivierengebied

Een uitrijder aan het werk!

De jaarlijkse houtoogst in het Groesbeekse bos start naar verwachting half oktober. De oogst zal dit jaar hoofdzakelijk plaatsvinden op de Hoge Hoenderberg. Duurzame houtproductie is naast natuur, recreatie, landschap en cultuurhistorie een van de functies van dit multifunctionele bos. In deze blog vertel ik over hoe we te werk gaan...

Houtoogst voor de toekomst?

Bomen worden weggehaald om de andere bomen de ruimte te geven voor hun groei of om het bos te verjongen. Het bos blijft bos. Door dit regelmatig te doen zorgen we ervoor dat ook toekomstige generaties hout van goede kwaliteit uit het bos kunnen blijven oogsten. We kiezen voor verschillende vormen van oogst:

  • De eerste manier is door te ‘dunnen’. Hierbij wordt bepaald welke bomen langer blijven staan om door te groeien, dit noemen we toekomstbomen! Om deze boom worden dan meestal één á twee bomen weggehaald om extra ruimte te creëren.
  • Als de nieuwe generatie bos al groeit onder de generatie die klaar is om geoogst te worden zorgen we ervoor dat de jonge generatie bomen zo min mogelijk beschadigingen oplopen, dit noemen we ‘uitkap’. Uitkap doen we veelal met handmatige velling zodat de boom heel precies gestuurd kan worden waar deze neervalt.
  • Om een stuk bos te verjongen worden de bomen op een bepaalde plek bijna allemaal tegelijk geoogst, dit noemen we ‘groepenkap’. Onder groepenkap vallen ook locaties waar door storm schade is opgetreden, het kan dus zijn dat de bomen daar al geruimd zijn op een eerder moment.

Werkblok Hoge Hoenderberg

Het Groesbeekse bos is opgedeeld in 4 werkblokken, elk jaar vind de houtoogst plaats in een ander werkblok in vaste volgorde. Dus 1 keer per vier jaar wordt er gewerkt in het werkblok Hoge Hoenderberg. Ook Mulderskop valt binnen dit werkblok. Het gehele werkblok is 254,49ha groot. Elk werkblok is van oudsher verdeeld in bosvakken. Op onderstaande kaart is te zien in welke bosvakken welke vorm van oogst toegepast worden:

Werkblok 2019 Groesbeekse Bos

Stippen in het bos

In het bos zijn op veel bomen stippen te vinden. Het aanbrengen van de stippen wordt blessen genoemd. Daarbij wordt verschil gemaakt in kleur en symbool. De keuze om een boom wel of niet te blessen wordt zorgvuldig afgewogen. Het blessen wordt meestal al ruime tijd van te voren gedaan maar wordt vlak voor de oogst nogmaals gecontroleerd. Ook wordt bekeken waarvoor het hout dat we oogsten geschikt is en alle meetgegevens verzamelt. Zo kan het hout in zo duurzaam mogelijke toepassingen worden verwerkt, zodat de CO2 die in het hout is opgeslagen ook zo min mogelijk weer vrij komt.

Een aangestipte boom
Een boom met bles

Bomen met een blauwe stip zijn geselecteerd als toekomstboom en blijven dus voorlopig staan. Bomen met een rode stip worden geoogst. Een rode streep markeert waar een machine mag rijden, hiervoor maken ze gebruik van vaste rijpaden. Deze rijpaden zijn vastgelegd met GPS en zorgen ervoor dat de machines niet kris kras door het bos rijden. Een rood kruis op een boom betekent dat deze om veiligheidsredenen weg gaat.

Klimaatbestendig bos

Het bos is nog niet zo gevarieerd als gewenst. Een gevarieerd bos is namelijk bestendiger tegen bijvoorbeeld klimaatverandering, ziekten en plagen. Een divers bos met verschillende hoogtelagen draagt bij aan de biodiversiteit. Daarnaast is het van belang om ook loofboomsoorten in het bos te hebben staan die de bodem verbeteren. We planten op meerdere locaties nieuwe bomen aan te van verschillende soorten. In de toekomst ziet u dus een bos met een grotere variatie aan boomsoorten zoals berk, lijsterbes, zoete kers, linde, esdoorn en natuurlijk de (naald)houtsoorten die al aanwezig zijn.

Wat is er te zien?

Tijdens de houtoogst wordt er in het bos gezaagd met een oogstmachine, een ‘harvester’. Ondanks de omvang van de machine velt en zaagt hij heel precies. Hij onttakt de bomen en zaagt de stam tot op de centimeter nauwkeurig af. In de directe omgeving zal de machine op dat moment uiteraard te horen zijn. Een deel van de bomen wordt met de hand gezaagd. Vanaf het pad zelf ontdekken mag natuurlijk altijd maar op een ruime veilige afstand!

harvester
Een oogst machine, dit heet een ‘harvester’.

Naast de oogstmachine is er ook een uitrijder aanwezig, deze vervoert het hout vanuit de bospercelen en stapelt het hout op langs de boswegen. Met het opstapelen wordt onderscheid gemaakt tussen de verschillende lengtes, diktes en soorten zodat de afvoer naar de zagerijen soepel kan verlopen. Geleidelijk aan zullen de houtstapels weer uit het bos verdwijnen, het bos dient dus ook als tijdelijke opslagplaats voor het hout.

Modder op het pad

Door het bos liggen vele wegen en paden, in het deel waar geoogst wordt ligt een wandelroute en doorkruist de MTB-route. De wandelroute blijft tijdens de oogst open. De MTB route zal worden omgeleid. Toch zal het gebruik van deze flinke bosmachines in combinatie met eventueel natte weersomstandigheden er voor zorgen dat de paden tijdelijk modderig worden en minder goed begaanbaar zijn. Deze paden worden uiteraard hersteld zodra de werkzaamheden afgerond zijn en de weersomstandigheden het toelaten.

Natuurelementen en cultuurhistorie

Bij de uitvoering van boswerkzaamheden wordt rekening gehouden met de dieren en planten die er leven. Voor de start van de werkzaamheden is nauwkeurig bekeken of er bijvoorbeeld dassenburchten, mierenhopen of broedbomen van roofvogels aanwezig zijn in het werkgebied. En als die er zijn, worden er maatregelen genomen om deze te beschermen. In het Groesbeekse bos zijn veel cultuurhistorische elementen aanwezig, ook deze zijn duidelijk uit kaart gebracht en wordt rekening mee gehouden.

Ontmoet de boswachters

Op zondag 20 oktober organiseert Staatsbosbeheer op het natuurkampeerterrein aan de rand van het bos de ‘Groesbeekse Bosdag’. De boswachters vertellen u graag over het bosbeheer, wat er groeit en leeft in het bos en natuurlijk waar je de mooiste plekjes kan vinden. Er is buiten van alles te doen voor jong en oud. Iedereen is op deze dag tussen 11.00 en 16.00 uur van harte welkom! De toegang is gratis. Binnenkort meer over dit evenement op deze blog!

reageren

geef een reactie

  • peeters
    12 oktober 2019 om 17:05

    U schrijft in uw blog “ het hout wordt zo duurzaam mogelijk verwerkt, zodat het in het hout opgeslagen co2 zo min mogelijk vrijkomt. In bomen wordt co2 opgenomen. Het is een feit dat als er minder bomen staan er minder co2 wordt opgenomen. Tevens is een feit dat oude bomen meer co2 opnemen dan jonge bomen, dus nog minder een positief effect voor het milieu. Dus kap heeft per definitie een negatief effect op de co2 uitstoot. Kunt u me daarnaast aangegeven hoe ervoor gezorgd wordt dat er na het kappen zo min mogelijk co2 vrijkomt?
    Daarnaast is mijn vraag of de nieuw te planten boomsoorten beter bestand zijn tegen de huidige hoge temperaturen. Tevens is een dichter bos met smalle paden en dus geen parkachtig bos, beter bestand tegen de hoge temperaturen in de zomer. U zegt dat het huidige bos niet gevarieerd is, dat strookt niet met de feiten. Het huidige bos is zeker geen monocultuur.
    Mijn belangrijkste vraag is: Wat is de reden dat er jaren niet gekapt is? Het motto in het verleden was het bos vooral zijn eigen gang te laten gaan, bomen na stormen te laten liggen enz. In de bossen wordt nu al een aantal jaren heftig ingegrepen en gekapt. Het oppervlakte bos in de omgeving van Groesbeek en Molenhoek is zelfs afgenomen. Hangt dit samen met het nieuwe businessmodel van Staatsbosbeheer? De 2 vorige directeuren van Staatsbosbeheer spreken in het openbaar over de schandalige houtkap de laatste jaren. Ze schamen zich voor hun oude werkgever. Er vindt klaarblijkelijk dus nog steeds geen wijziging van het beleid plaats, ondanks de maatschappelijke ontwikkelingen en druk vanuit particulieren, die hun natuurlijke omgeving kapot zien gaan. Stop met de grootschalige houtkap en heb het lef toe te geven dat jullie fout zaten de afgelopen jaren. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.
    En dan hebben we het nog maar niet over de stikstof uitstoot van al die werktuigen en het verstoren van de rust voor de mens tijdens de kap. Daar zegt u helaas namelijk niets over in uw blog

    • peter giesberts
      15 oktober 2019 om 12:43

      Helemaal eens met bovenstaande reactie. Ooit zal Staatsbosbeheer bekennen dat er gekapt wordt omdat de bio-centrale in Cuijk (oranje schoorsteen) van hout te voorzien en zodoende de kas te kunnen vullen Het beleid van jaren geleden onder staatssecretaris Bleker werkt nog steeds door. Hoe kun je met goed fatsoen als werknemer van Staatsbosbeheer je kinderen /kleinkinderen vertellen dat je altijd voorstander bent geweest van die vernielingen en onrust in het bos. De jacht op veel soorten is in oktober ook weer geopend, heerlijk die rust in het bos………

  • Bea Peeters-Nillesen
    2 oktober 2019 om 23:42

    Zeer duidelijke uitleg, Lydie, die aansluit bij het vertelde in het Groesbeekse bos.

i

Mis geen enkel bericht van dit boswachtersblog