www.boswachtersblog.nl/ Drents-Friese Wold

Hoe droogte het bos verandert

23 juli 2019 Lysander van Oossanen in Drents-Friese Wold

Wie door het Drents-Friese Wold trekt om van de prachtige natuur te genieten en omhoog naar de bomen kijkt, ziet op sommige plekken meer bruin dan groen. Het bos lijdt onder de droogte.

Vorig jaar was het langdurig warm en droog. Het grondwater zakte weg en je zag dat het bos het zwaar had. Nu zijn we een jaar verder en de reserves (lees: grondwater) zijn hier afgelopen winter onvoldoende aangevuld. Waar op sommige plekken in Nederland het water met bakken uit de hemel viel, is er in het Drents-Friese Wold nauwelijks regen van betekenis geweest. Het bos op de hoge zandgronden, waar we hier zitten, reageert direct op deze tekorten. Ook het voorjaar is droog geweest en de verdamping hoog. En met weer een hete droge week in het vooruitzicht zal het vochtprobleem alleen maar groter worden.

Bij met name de buitenlandse soorten als Japanse lariks, Amerikaanse Douglasspar en de andere sparren zoals Fijnspar, zien we nu dat ze de droogte niet meer aankunnen. Hele opstanden worden in één keer bruin. De naalden vallen eraf. Ook Berk kleurt al geel en bladeren van andere loofbomen als Beuk beginnen om te krullen. Toch is het vaak niet alleen het gebrek aan water wat de bomen dood of ziek maakt. Ze zijn door droogte verzwakt en hierdoor vatbaar voor insecten, bacteriën en schimmels. Daardoor is de totale impact nu nog niet eens te zien en moeten we wachten tot de kleinste bosbewoners de klus afmaken.

Op de achtergrond is goed te zien hoe hele stukken lariks bos nu afsterven.

Is het erg dat er zoveel bomen dood gaan?

Als zowel liggende dode bomen als staande dode bomen in voldoende mate aanwezig zijn, dienen ze als belangrijke voedselbron in het bos. Ik denk dat iedereen de term “dood hout leeft” ondertussen wel kent. Dood hout zorgt voor heel veel variatie in het bos. Het begint met bastkevers die hun eitjes net onder de schorslaag leggen zodat de larven zich kunnen ontwikkelen in de bast. De grotere insecten als houtwespen, boktorren en prachtkevers hebben meer de tactiek om hun larven door het hout te laten eten zodat er gangen ontstaan tot diep in de stammen. Juist deze gangen zorgen er vervolgens weer voor dat schimmels en bacteriën de boom van binnenuit kunnen opeten. Voor de vogels is zo’n stam vol met lekkernijen een ideale plek om eiwitrijk voedsel te vinden.

En dan hebben we het nog niet eens gehad over mieren, vliegen, wantsen, wespen, vlinders, pissebedden, springstaartjes, vleermuizen, paddenstoelen (meer dan 1000! verschillende soorten), mossen en korstmossen. Voor al deze soorten is dood hout van levensbelang. En dan hebben we ook nog soorten die dood hout gebruiken voor hun overwintering.  Dode bomen en dood hout spelen dus een belangrijke rol in de natuur.

Harde reset voor het bos

Met zoveel soorten die afhankelijk zijn van dode bomen moeten we toch juist blij zijn met sterfte in het bos. We vinden het ook niet zo erg, het past wel bij een natuurlijker bos zoals het Drents-Friese Wold. Alleen is dit wel een hele harde reset voor het bos. De grootschaligheid waarmee het gebeurt is niet goed. Het dode hout zou geleidelijk in tijd en ruimte beschikbaar moeten komen om weer opgenomen te kunnen worden in het ecosysteem van het bos.

Fijnsparbos wat nu heel snel bruin is geworden

Kan je er wat tegen doen?

Eigenlijk kunnen we niet zo heel veel doen om dit moment. Wel gaan we verder waar we al een lange tijd mee bezig zijn. Het Drents-Friese Wold meer een natuurlijke bos laten worden i.p.v. het productiebos wat het was. Zorgen voor menging van verschillende inheemse soorten en meer variatie in leeftijd en hierdoor meer spreiding van risico’s. Het bos moet klimaatbestendiger worden om dit soort periodes van droogte te kunnen doorstaan. Ook zal in dit bos het aandeel te oogsten bomen om de variatie te vergroten, naar beneden worden bijgesteld. De natuur heeft nu zelf al bepaald voor welke soorten er geen ruimte meer is in dit bos.

Natuurlijk houden we ook de veiligheid in de gaten. Want zoveel dode bomen in combinatie met wegen en paden vraagt om extra zorg om ongelukken te voorkomen. Deze bomen zullen we in zijn geheel omzagen of alleen de takken verwijderen en de stam laten staan in het bos. Dan kunnen de andere levende wezens deze boom weer verder gebruiken!

reageren

geef een reactie

  • Rijnberg
    6 augustus 2019 om 14:45

    Waarom nadruk op inheemse soorten, die zijn hier ook toevallig gekomen na ijstijd door gunstig klimaat en bodem. Je schrijft zelf: -De natuur heeft nu zelf al bepaald voor welke soorten er geen ruimte meer is in dit bos- Je ziet in de bossen dennen, beuken en berken doodgaan. Tijd voor exheemse soorten, klimaat is nl weer aan het veranderen. Verder is het al jaren steeds belangrijker om regen vast te houden, door bv runoff harvesting, mulching en ondergroei.
    Nieuwe bomen planten heeft geen zin in voorjaar als daarna grote droogte uitbreekt.
    Dus niet verder gaan waar je al een tijdje mee bezig bent maar aanpassen.
    Kies in nederland 1 terrein als heide gebied, rest bebossen of parklandschap van maken. Ook de heide zie je massaal doodgaan doordat natuurclubs bomen weghalen en daarmee de schaduw. Het plaggen is failliet. De drooggevallen venen worden mooie stuifzanden, stop met kappen.
    Kortom tijd voor radicale wijzigingen en niet business as usual.

  • w van de Kar-Sanders
    3 augustus 2019 om 19:52

    dat bomen dood gaan zie ik ook gebeuren in mijn tuin. zo jammer maar de natuur laat zich niet reageren

    • Dien
      3 augustus 2019 om 20:30

      En wat de natuur niet kapot maakt, hakt sbb wel om 😢

i

Mis geen enkel bericht van dit boswachtersblog