www.boswachtersblog.nl/ Terschelling

Vliegdennen en prunus uit open duin

2 oktober 2019 Boswachter Iris de Boer in Terschelling

Vliegdennen. Als een uitkijktoren voor roofvogels als buizerds steken ze hoog uit in het open duin. Het open duin waar de wulp en tapuit zich thuis voelen. Nou ja, steeds minder. De kans dat ze hun jongen groot kunnen brengen wordt kleiner naarmate het aantal losstaande (solitaire) bomen toeneemt. Daarnaast zijn deze solitaire dennen vooral ook belangrijke zaadbomen: ze zorgen ervoor dat er veel jonge dennetjes op komen in het open duin, terwijl we dat open duin juist graag willen behouden voor de vele soorten die hier voor komen. Twee redenen waarom we de vliegdennen, klein en groot, uit het open duin zagen. Net als de prunus (Amerikaanse vogelkers), een invasieve exoot die het duin langzaam maar zeker overneemt.

Natura 2000 – Vliegdennen en prunus

Voor de natuur op Terschelling is er, in opdracht van de provincie Fryslân, een beheerplan Natura 2000 opgesteld. In dit beheerplan zijn maatregelen beschreven om de natuurkwaliteit van Terschelling te behouden en waar mogelijk te vergroten. Denk aan maatregelen die zich richten op begrazing, plaggen en stuiven. Eén van de beschreven maatregelen is ook het verwijderen van vliegdennen en prunus uit het open duin. Met die maatregel zijn we onlangs gestart.

Overgang van duin naar bos

Op Terschelling is vanaf de jaren ’30 circa 600 hectare aangeplant met bos, voornamelijk bestaande uit Oostenrijkse dennen, Corsicaanse dennen en op de hogere delen zeedennen. We zien dat deze dennen zich via zaad uitbreiden in het omliggende duin. Voor een deel is dit geen probleem. Doordat bomen en in dit geval ook dennen, zich uitzaaien ontstaat een natuurlijke overgang van bos naar het open duin. Daar zijn we blij mee! Het is alleen niet de bedoeling dat de dennen het duin over nemen en er in het open duin steeds meer bos ontstaat.

De losse vliegdennen die verderop in het duin de kans hebben gekregen om groot te worden, fungeren nu -naast het bos- ook als zaadbron voor nieuwe dennetjes in het duin. Dit is één van de redenen dat we deze vliegdennen / zaadbomen weghalen: om te voorkomen dat er meer jonge dennen in het duin op komen. Om de overgang van bos naar duin wel natuurlijk te laten verlopen zagen we de eerste 25 meter vanaf de bosrand geen dennen weg. Alleen de dennen die echt los in het duin staan worden omgezaagd.

Deze den staat vlakbij het bos en laten we staan voor een natuurlijk verloop van bos naar duin.

 

Uitkijkpunt voor roofvogels

Het aantal broedende wulpen in de duinen van Terschelling neemt af. Dit heeft meerdere oorzaken, maar een belangrijke oorzaak is predatie. Roofvogels als buizerds kunnen een jonge wulp, of zelfs een nog niet uitgekomen ei, goed waarderen. De vliegdennen dienen voor deze roofvogels als belangrijk uitkijkpunt. Vanaf hier kunnen ze in alle rust uitkijken over het duin, op zoek naar nesten of kuikens. Dit komt het broedsucces van bijvoorbeeld wulpen zeker niet ten goede. Dit is een tweede reden om vliegdennen uit het duin weg te halen.

Deze dennen staan los in het duin en zagen we om.

 

Prunus

Naast het wegzagen van vliegdennen wordt ook de prunus aangepakt. Dit is de Amerikaanse vogelkers. De prunus is een soort die van nature niet thuis hoort in Nederland en wel een invasieve soort is, de soort breidt zich gemakkelijk en snel uit in het duin. Ook hier geldt dat we deze bomen en struiken zoveel mogelijk weghalen om verdere verspreiding te minimaliseren. Overigens treffen we meer maatregelen om de prunus terug te brengen, op diverse plekken in het duin zetten we begrazing in met geiten. Deze begrazing is effectief, maar niet op alle plekken in te zetten.

Karakteristieke bomen

De vliegdennen in het open duin hebben de ruimte gehad en zijn vaak uitgegroeid tot mooie markante bomen. Op enkele plekken staan bomen die zo bepalend zijn in het landschap dat we besluiten om te ze te laten staan. Denk bijvoorbeeld aan de vliegden op het Arjensduin, ter hoogte van Hee. Maar ook aan de vliegden op de eerste foto, deze staat in het duin aan de westkant van badweg Oosterend.

Samenwerking

In dit project werken we nauw samen met de Vereniging Terschellinger Houtzagers (VTH). De VTH gaat op afgesproken dagen het duin in om met gecertificeerde zagers de dennen en prunus om te zagen. De gezaagde bomen blijven zoveel mogelijk in hun oorspronkelijke vorm, achter in het duin. Dit dient als dood hout waar weer veel leven, in de vorm van o.a. insecten, op af komt.

reageren

geef een reactie

  • Martin Kooyman
    11 oktober 2019 om 21:54

    Hallo Iris, je mag gerust antwoord geven hoor, na tien dagen.

    Groet
    Martin

  • Martin Kooyman
    2 oktober 2019 om 18:02

    Hoi Iris, ik was hier toevallig voor op kantoor vanmorgen.
    Mijn vraag is simpel, hoe weten jullie dat het aantal wulpen terugloopt?
    Hoe weten jullie dat dat komt door predatie?
    Ik denk niet, dat het komt door de vliegdennen, want die staan er al tientallen jaren, maar eerder door het explosief groeiende aantal predatoren, zoals buizerds, maar vooral nog vééél erger zijn de aantallen kraaien en eksters (believe me, i know).
    Wat is er wettelijk mogelijk om het aantal van dit soort vogels te decimeren, want het loopt de spuigaten uit, bovendien is de ekster een exoot, net als de vogelkers, weg ermee zou ik zeggen.

    Groet
    Martin

    • Margreet Koelewijn
      8 oktober 2019 om 21:11

      Prunus met wortel en al uitsteken. Afzagen helpt niet. Vriiwilligersdagje organiseren? Succes hoor. Maak het duin maar weer mooi open zoals het hoort.

    • ideboer
      12 oktober 2019 om 11:58

      Hallo Margreet,

      Het is inderdaad zo dat prunus het beste met wortel en al uitgestoken kan worden. Echter zijn de prunussen vaak al zo groot, dat met de hand eruit trekken niet haalbaar is. Wat we op diverse plekken in het duin doen, is dat we eerst de prunus bij de grond afzagen en het gebied daarna laten begrazen door landgeiten. Een mooi voorbeeld hiervan is te zien langs het kooipad voorbij Oosterend.

      Bedankt en groet, Iris

    • Boswachter Iris de Boer
      12 oktober 2019 om 11:56

      Hallo Martin,

      Ik hoorde inderdaad dat je al gesproken hebt met Remi en Joeri over het zagen van de vliegdennen.
      Dat het aantal wulpen terugloopt weten we door tellingen. Dit heeft verschillende oorzaken, denk aan voedselaanbod en type leefgebied maar dus ook predatie. (zie o.a. de website van sovon, op deze pagina staat een grafiekje hoe het aantal broedgevallen van de wulp terugloopt: https://www.sovon.nl/nl/wulp). Door het weghalen van deze bomen maken we het buizerds -en andere vogels die je noemt- in ieder geval wat lastiger. Maar ik ben het met je eens dat dit niet de enige oorzaak zal zijn van de terugloop van broedende wulpen.

      Een belangrijkere reden van het zagen van de dennen is dat we als doel hebben het duin open te houden en te voorkomen dat het bos wordt. Dit komt uiteraard ook ten goede aan broedgebied van diverse vogels zoals wulpen die in het duin broeden.

      Als je meer vragen hebt ben je uiteraard welkom om nog eens langs te komen op kantoor.

      Groet, Iris

i

Mis geen enkel bericht van dit boswachtersblog